Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως

                  Ι.Μ. Γορτύνης & Αρκαδίας

Ενορία Αγ. Δέκα

Ηρακλείου Κρήτης

N Ag Deka 1Ο Ιερός Ναός του χωριού μας, αφιερωμένος στους Αγ. Δέκα Μάρτυρες (εξ ου και το όνομα του χωριού), είναι κτισμένος τις αρχές της α΄ Βυζαντινή περίοδο κι έχει υποστεί πολλές επεμβάσεις ανακαινίσεων και ανακατασκευών στην β΄ Βυζαντινή περίοδο καθώς και στην περίοδο της Ενετοκρατίας και στα τέλη του 19ου αιώνα-αρχές 20ου αιώνα. Είναι κτίσμα του 12ου αιώνα με τοιχογραφίες που σώζονται ελάχιστες στα τόξα.
Ο ναός είναι χτισμένος πάνω ακριβώς στο θέατρο της αρχαίας Γόρτυνας στο σημείο όπου αποκεφαλίστηκαν οι Άγιοι, παρουσία κόσμου. Είναι από τους λίγους ναούς στον ελλαδικό χώρο όπου τα κλίτη του είναι κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, ακριβώς γιατί αντιστοιχούν στο επίπεδο της αρένας του αρχαίου θεάτρου.
Βασιλική τρίκλιτη κεραμοσκέπαστη ο ρυθμός του με το κεντρικό κλίτος αφιερωμένο, στους Αγίους Δέκα μάρτυρες Πόμπιο, Ευάρεστο, Σατορνίνο, Ζωτικό, Βασιλείδη, Θεόδουλο, Εύπορο, Γελάσιο, Ευνικιανό και Αγαθόποδα. Το βόρειο κλίτος είναι αφιερωμένο στον Άγιο Χαράλαμπο και το νότιο στον Άγιο Τίτο.
Τα κλίτη χωρίζονται μεταξύ τους με 2 σειρές μαρμάρινων κιόνων. Ο νάρθηκας στα δυτικά βρίσκεται σε επίπεδο 1μ περίπου ψηλότερο απ’ αυτό του κυρίως Ναού.
N Ag Deka 2Το κωδωνοστάσιο έγινε στις αρχές του 20ου αιώνα. Έχει περίτεχνο τέμπλο του 1882 έργο του Ζαχαρία Πουμπουλάκη.
Στο ναό υπάρχει μια θαυματουργός εικόνα του 1851 που κάτω απ’ αυτήν φυλάσσετε το μάρμαρο, όπου κατά την παράδοση γονάτισαν και αποκεφαλίστηκαν οι Άγιοι. Σύμφωνα λοιπόν με την παράδοση, στο κέντρο του ναού (αρένα του παλιού θεάτρου), οι Άγιοι Δέκα υποχρεώθηκαν να γονατίσουν προκειμένου να αποκεφαλιστούν μπροστά σε πλήθος κόσμου. Λέγεται ότι ήταν τόσο θερμή η πίστη τους που το μάρμαρο μαλάκωσε σαν ζυμάρι και πάνω σ’ αυτό αποτυπώθηκαν οι γονατιές τους.
Ο Ναός υπήρξε επισκοπικός επί αρχιερατείας του επισκόπου Βασιλείου Μαρκάκη. Έχει συντηρηθεί από την 13η εφορεία βυζαντινών Αρχαιοτήτων ενώ ο αύλειος χώρος του Ναού διαμορφώθηκε από την πρώην κοινότητα των Αγ. Δέκα. Ο ναός εορτάζει στις 23 Δεκεμβρίου.

N Ag Deka 3

N Ag Deka 4